Matbaa Terimleri Sözlüğü

Matbaa sektöründe kullanılan teknik terimler, baskı sürecine yabancı olan kişiler için ilk bakışta karmaşık görünebilir. Ancak bu kavramları bilmek, baskıya gönderilecek dosyaların doğru hazırlanmasını ve baskı sürecinin daha sağlıklı ilerlemesini sağlar. Bu sözlükte matbaacılıkta en sık kullanılan terimleri sade ve anlaşılır bir dille açıklıyoruz.

A

Asetat

Şeffaf plastik malzemeden üretilen, sunum, kapak veya özel baskı uygulamalarında kullanılan baskı yüzeyidir.

Amerikan Cilt

Kitap, katalog ve dergilerde kullanılan, sayfaların tutkalla bir araya getirildiği ciltleme yöntemidir.

B

Baskı Altı Malzemesi

Mürekkebin uygulanacağı yüzeydir. Kâğıt, karton, PVC, kraft, etiket, kanvas ve benzeri birçok malzeme baskı altı malzemesi olarak kullanılabilir.

Bleed (Taşma Payı)

Kesim sırasında beyaz boşluk oluşmaması için tasarımın kesim çizgisinin dışına taşırılan bölümdür. Profesyonel baskılarda her kenardan 3 mm taşma payı bırakılması önerilir.

💡 İpucu: Arka plan görselleri ve renkler mutlaka taşma payına kadar uzatılmalıdır.

Broşür

Firma tanıtımı, kampanya duyurusu veya ürün bilgilendirmesi amacıyla hazırlanan tek yaprak ya da katlamalı basılı reklam ürünüdür.

C

Ciltleme

Basılan sayfaların kitap, katalog, ajanda, defter veya benzeri ürünler hâline getirilmesi işlemidir. Kullanım amacına göre Amerikan cilt, tel dikiş, spiral cilt veya iplik dikiş gibi farklı yöntemler uygulanabilir.

CMYK

Matbaacılıkta kullanılan dört ana renkten oluşan baskı renk sistemidir.

• C : Cyan (Camgöbeği)
• M : Magenta
• Y : Yellow (Sarı)
• K : Black (Siyah)

Profesyonel baskılar için hazırlanan tasarımların çoğu CMYK renk modunda hazırlanmalıdır. RGB ile hazırlanan dosyalar baskıda renk farklılıklarına neden olabilir.

D

Dijital Baskı

Dosyanın doğrudan dijital baskı makinesine gönderildiği, klişe hazırlamaya gerek olmayan modern baskı yöntemidir.

Özellikle düşük adetli siparişlerde hızlı teslimat ve ekonomik maliyet avantajı sağlar. Kartvizit, broşür, afiş ve davetiye gibi birçok üründe tercih edilir.

F

Forma

Bir baskı makinesinde tek seferde basılan sayfa düzenine forma adı verilir. Kitap, katalog ve dergi üretiminde maliyet hesaplaması ile sayfa planlamasında önemli rol oynar.

G

Gramaj

Kâğıdın metrekare başına düşen ağırlığını ifade eder ve g/m² olarak belirtilir.

• 80 gr Ofis Kâğıdı
• 115 gr Kuşe
• 170 gr Kuşe
• 250 gr Karton
• 350 gr Kartvizit Kartonu

Gramaj arttıkça kâğıt daha tok, dayanıklı ve kaliteli bir his verir.

K

Klişe

Tipo, flekso ve bazı özel baskı tekniklerinde kullanılan baskı kalıbıdır.

Hazırlanan tasarım klişe üzerine işlenir ve mürekkep yardımıyla baskı yüzeyine aktarılır. Her farklı tasarım için genellikle yeni bir klişe hazırlanır.

Kırım

Kalın gramajlı kâğıt veya kartonların katlanmadan önce çatlamasını önlemek amacıyla oluşturulan ince kanal işlemidir.

Özellikle katalog, davetiye, dosya ve karton ambalaj üretiminde sıkça uygulanır.

Kuşe Kâğıt

Yüzeyi kaplamalı, pürüzsüz ve kaliteli baskı sağlayan kâğıt türüdür.

Mat ve parlak seçenekleri bulunur. Broşür, katalog, afiş, kartvizit ve dergi baskılarında en çok tercih edilen kâğıt çeşitlerinden biridir.

L

Lak

Baskı sonrasında uygulanan koruyucu kaplamadır. Ürüne parlaklık veya ekstra mat bir görünüm kazandırırken aynı zamanda çizilmelere karşı koruma sağlar.

Lak uygulamaları; parlak, mat veya sadece belirli alanlara uygulanacak şekilde lokal lak olarak yapılabilir.

Laminasyon

Baskılı ürünün ince bir koruyucu film ile kaplanarak daha dayanıklı hâle getirilmesi işlemidir.

Nem, kir, çizilme ve yıpranmaya karşı koruma sağlarken ürünün kullanım ömrünü uzatır. Mat, parlak ve soft touch gibi farklı laminasyon seçenekleri bulunmaktadır.

O

Ofset Baskı

Ofset baskı, yüksek adetli işlerde en çok tercih edilen profesyonel baskı yöntemlerinden biridir. Mürekkep önce kauçuk blanket üzerine, ardından baskı yüzeyine aktarılır.

Kitap, katalog, broşür, afiş, kartvizit ve kurumsal evrak baskılarında kaliteli sonuç vermesi nedeniyle yaygın olarak kullanılmaktadır.

P

Pantone

Pantone, uluslararası standart renk sistemidir. Özellikle kurumsal logolarda ve marka renklerinin her baskıda aynı görünmesinin istendiği çalışmalarda tercih edilir.

R

RGB

RGB (Red, Green, Blue), bilgisayar, telefon ve tablet ekranlarında kullanılan renk sistemidir.

Ekranda canlı görünen RGB renkleri baskıda birebir elde edilemeyebilir. Bu nedenle baskıya gönderilecek tasarımların mümkün olduğunca CMYK renk modunda hazırlanması önerilir.

S

Selefon

Selefon, baskı sonrasında uygulanan ince koruyucu film kaplamasıdır. Ürünü çizilmelere, neme ve yıpranmaya karşı korurken daha kaliteli bir görünüm kazandırır.

Başlıca selefon çeşitleri şunlardır:

• Mat Selefon
• Parlak Selefon
• Soft Touch Selefon
• Çizilmez Selefon

Sıvama

İki farklı malzemenin birbirine yapıştırılarak daha kalın ve sağlam bir yapı oluşturulması işlemidir.

Genellikle kutu, pano, lüks ambalaj ve stant üretiminde uygulanır.

T

Trigromi (Dört Renk Baskı)

Trigromi, sektörde CMYK dört renk baskı sistemini ifade eden geleneksel bir terimdir. Fotoğraf ve çok renkli tasarımlar bu yöntemle basılır.

Taşma Payı

Kesim sırasında oluşabilecek küçük kaymaların beyaz boşluk oluşturmaması için tasarımın kesim alanı dışına uzatılan bölümüdür.

Profesyonel baskılarda standart olarak her kenardan 3 mm taşma payı bırakılması tavsiye edilir.

Tram

Fotoğraf ve ton geçişli görsellerin küçük noktalara ayrılarak basılmasını sağlayan baskı tekniğidir.

İnsan gözü bu noktaları uzaktan tek bir görüntü olarak algıladığı için fotoğraf etkisi oluşur. Tram sıklığı baskı kalitesini doğrudan etkileyen önemli unsurlardan biridir.

Tipo Baskı

Yüksek baskı tekniğiyle çalışan klasik matbaa yöntemidir.

Günümüzde daha çok özel davetiyeler, prestij kartvizitler ve sanatsal baskı uygulamalarında tercih edilmektedir.

U

UV Lak

Ultraviyole ışıkla anında sertleşen özel lak uygulamasıdır.

Logo, yazı veya belirli alanların daha parlak ve dikkat çekici görünmesini sağlar. Kartvizit, katalog kapağı ve lüks ambalajlarda sıkça kullanılmaktadır.

V

Vernik

Vernik, baskıyı dış etkenlerden koruyan ince koruyucu kaplamadır.

Parlak ve mat seçenekleri bulunur. Baskının dayanıklılığını artırırken daha estetik bir görünüm sağlar.

Sonuç

Matbaacılıkta kullanılan teknik terimler ilk bakışta karmaşık görünse de baskı sürecini doğru anlamak için büyük önem taşır. Dosya hazırlığından kâğıt seçimine, renk yönetiminden baskı sonrası uygulamalara kadar her aşama bu kavramlarla yakından ilişkilidir.

Kuzey Matbaacılık olarak müşterilerimizin baskı süreçlerini daha anlaşılır hâle getirmek için bilgi paylaşımına önem veriyoruz. Baskıya hazırlık, malzeme seçimi veya teknik terimler hakkında sorularınız olduğunda ekibimiz size doğru çözümleri sunmaktan memnuniyet duyacaktır.